مقاله حاضر در راستای آشنایی با تعالیم سنتی یهود درباره سرنوشت انسان پس از مرگ نوشته شده است. برای این منظور، علاوه بر کتاب مقدس (عهد عتیق) و تلمود، به سه اثر مکاشفه ای (کتاب اول اخنوخ، کتاب حکمت سلیمان و کتاب دوم عزرا) نیز استناد شده است. بررسی حیات اخروی و موضوعات وابسته به آن، از قبیل شئول (عالم زیرین)، ویژگی های منسوب به آن و تحول دیدگاه های مربوط به اوضاع و احوال اموات در این عالم، رستاخیز اموات و این که این واقعه چه هدفی را در پی خواهد داشت، ظهور مسیح (از نسل یوسف و داوود)، شرایط ظهور، حوادثی که پیش از ظهور و پس از آن به وقوع می پیوندد، دوران مسیحایی و خصایص آن، داوری، کیفر و پاداش اعمال انسان، و مفهوم حیات ابدی، جملگی با هدف دستیابی به آموزه ای اصیل در باره معاد انجام پذیرفته است.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

در میان ادیان خاورمیانه، یهودیت شریعتی شدیدتر و کم انعطاف تر دارد که در مفهوم «اطاعت» خلاصه می شود. اطاعت در یهودیت دو بعد قومی و فردی دارد؛ یعنی رابطه ای میان یهوه و قوم برقرار است که براساس آن، اطاعتی از قوم خواسته می شود که همه جانبه و کامل تلقی می شود؛ البته این اطاعت، علاوه بر این که اصالتاً و ذاتاً از یهوه و در چارچوب ده فرمان تجلی می یابد، به امر خدا به پیروی از مطاعان قوم، چون حکما، انبیا و والدین و. . . تسرّی می یابد. هدف این نوشتار آن است که اوّلاً، با تأکید بر شدّت شریعت یهود، به تبیین اهمیت اطاعت و زوایای آن بپردازد؛ ثانیاً، از رهگذر واکاوی عهد عتیق، به عنوان سند اساسی یهودیت، تلقی منصفانه ای از مفهوم مهابت یهوه و اطاعت خواهی حداکثری او از قوم به دست دهد؛ می توان گفت براساس آموزه های عهد عتیق، اطاعت خواهی یهوه از قوم یهود که عمدتاً پاداش هایی این جهانی درپی دارد، چنان شدید و انعطاف ناپذیر است که سرپیچی از آن عواقبی سخت و گاه درازدامن در طیّ تاریخ به دنبال می آورد که مهم ترین آن ها عدم استقلال قومی و محرومیت از نیل به سرزمین موعود و نیز مخدوش-شدن یا حتی بطلان برگزیدگی ایشان است.

روایت عرفانی از موضوع آخرالزمان در آیین یهود بر عهده «قباله» یا «کابالا» است که با تلقی خاصی از بنای خلقت و شکل گیری عوالم و نقش شرور در بی توازنی آن، مغلول بودن دستان خداوندی در اصلاح نظام آن را القا می کند و با ترسیم کیفیت وحدت وجود در سه گانه ظهور، یعنی معبد (تجلی گاه نور)، قوم برگزیده (شراره های نور)و ماشیح (جلوه نور)، نقشی بی بدیل برای انسان در قوس نزولی و سپس صعودی آفرینش در نظر می گیرد. پیوند این سه نور، زمینه ساز رجوع نورِ هبوط کرده خدا به خود خدا است و این معنای واقعی ظهور و اصلاح انسان ها در آخرالزمان از منظر کابالیسم است. این روایت همان ترجمان آیه 64 سوره مائده است که در آن به دیدگاه یهود درباره بسته بودن دست خداوند اشاره شده است. مقاله پیش رو با رویکردی انتقادی، ضمن واکاوی مسئله آخرالزمان در دین یهود و نقش انساندر آن، به مسئله مغلول بودن دست خداوندی در این دین خواهد پرداخت.

در اواخر قرن هیجده میلادی، چند دهه پس از نهضت روشنگری در مغرب زمین، در میان یهودیان اروپا نیز جنبشی شکل گرفت که محتوای آن همان روشنگری با درونمایه و صبغه یهودی بود. این نهضت توسط موسی مندلسون، متفکر برجسته یهودی عصر روشنگری از آلمان، و به ویژه از برلین آغاز شد و به تدریج در دیگر شهرها و کشورهای اروپای مرکزی و شرقی، از جمله در فرانسه، انگلیس، اتریش، لهستان، ایتالیا و سرانجام روسیه نیز رونق گرفت و حدود یک قرن از حیات یهودیت را پوشش داد. طرفداران این نهضت مسکیل (مسکیلیم) خوانده می شدند، که به معنای روشنگر و روشنفکر است. محور اندیشه این جنبش عقلانیت، و نقد اندیشه و حیات سنتی یهود بود و در عرصه عمل به انزوازدایی از یهودیت و همگون شدن آنان با جوامع غیر یهودی گرایش داشت. از این رو، با آن دسته از مظاهر حیات یهودی که باعث انزوای یهودیان می شد، در تقابل بود. عقلانیت، انتقاد و فلسفه محوری، ترویج آموزش علوم غیردینی و سکولار، کوشش برای ترویج زبان های محلی و زبان عبری و مبارزه با زبان ییدش در میان یهودیان، ترویج مشاغل مولد و تلاش برای همگون سازی یهودیان با غیر یهودیان از مشخصه های هسکله به شمار می رود.

مقدمه و اهداف: اکثر ملت ها و کشورهای جهان از ترکیب جمعیتی یکسانی برخوردار نیستند و دارای تنوع و تکثر قومی می باشند. هویت قومی از هویت های میانی در عصر جدید به شمار می آید که فراتر از هویت فردی و فروتر از هویت ملی قرار دارد. از همین رو، این هویت دارای عناصر مشترکی از قبیل؛ فرهنگ، تاریخ، مکان، زبان، نژاد، مذهب و ... با هویت ملی می باشد. مسأله قومیت یکی از مسائل بغرنج در کشورهای گوناگون می باشد و کشورهایی که تنوعات اجتماعی و قومی دارند چالش های متعددی را تجربه می کنند. کشور ایران نیز جامعه کثیرالقومی است که گروه های فرهنگی، زبانی و مذهبی گوناگون را در خود جای داده. آنچه در این گونه جوامع اهمیت فوق العاده دارد، ایجاد و تقویت همبستگی ملی و در عین حال حفظ تنوع و گوناگونی است که در عرصه های مختلف در اقوام دیده می شود. روش: جهت بررسی دو امر یاد شده پژوهش حاضر در چارچوب روش کمی و با تحلیل پیمایشی انجام شده است. جامعه آماری 299 نفر از مردمان ترکمن و 127 نفر از مردمان سیستانی در شهرهای مختلف استان گلستان می باشد. هر دو قوم از 9 طایفه می باشند که به توازن جمعیتی، پرسشنامه ها پر شد. داده ها در دو سطح توصیفی و استنباطی تحلیل گردید که در سطح توصیفی؛ توزیع فراوانی و میانگین و در سطح استنباطی؛ از ضریب همبستگی پیرسون و آزمون تی استفاده شد. همچنین از نظریات؛ نوسازی، محرومیت نسبی، مقوله بندی هویتی، به مثابه چارچوب نظری بهره گرفته شد.یافته ها: داده ها نشان می دهد در ابعاد هویت قومی و هویت ملی تشابه و تفاوت هایی بین ترکمن ها و سیستانی های استان گلستان دیده می شود. به عبارتی گرایش های قومی در بین این دو قوم گرچه چندان قوی نبوده ولی بیشتر از متوسط می باشد. اما در یک مقایسه، آمارها گویای آن است که میزان گرایش به هویت ملی و هویت قومی در بین ترکمن های استان گلستان بیشتر از متوسط بوده است. از طرفی در یک مقایسه، بین گرایش به هویت قومی و هویت ملی تفاوت معنی داری وجود دارد و میانگین گرایش به هویت قومی بین این قوم بیش تر از گرایش به هویت ملی است. در خصوص سیستانی ها نیز این آمارها نشان می دهد میزان گرایش به هویت ملی و هویت قومی در بین سیستانی های استان گلستان بیشتر از متوسط بوده است. ضمن آنکه در یک مقایسه، بین گرایش به هویت قومی و هویت ملی تفاوت معنی داری وجود دارد و میانگین گرایش به هویت ملی بین این اقوام بیش تر از گرایش به هویت قومی است. در کل نتایج نشان از ضعف نسبی شناخت ابعاد تاریخ بین این مردمان می باشد که این مسأله خلاء آموزشی در حوزه های مربوطه را برای این اقوام عیان می سازد. ضمن آنکه محدودیت های ساختاری در معرفی و بازخوانی هویتی و سلطه فرهنگ کلان، اقوام(خصوصا اقوام کم جمعیت) را در یک بی میلی و بی توجهی به حفظ و معرفی تاریخ قومی خود که به نوعی ناشی از انزوای قومی می باشد کشانده است.نتیجه گیری: در پرتو عناصر شناختی، احساسی و ارزشی و در راستای حفظ تنوعات قومی می بایست بازخوانی قومیتی برای این اقوام صورت گیرد. از طرفی محرومیت ها و شکاف های اجتماعی در پرتو نگرش های قومی می تواند ستیزه ها و تنش های قومی را برانگیزد که این مهم نیز با بسترمندی عادلانه حقوق اجتماعی، نه تنها سدی بر احساس تبعیض و نارضایتی و تنش های قومی منبعث از آن می تواند باشد، بلکه همسویی و همنوایی قومی را در جامعه کلان ایران تقویت خواهد کرد.

تلمود یا همان تورات شفاهی، به معنای آموزش و تعلیم، یکی از مهمترین کتابهای دینی یهود بوده و نتیجه هزاران سال هزاران عالم یهودی است. کتابی حجیم که بسیاری از مسائل جزئی و کلی زندگی یهود را در تمامی ابعاد بررسی کردهوبا هدف حفظ حیات یهودتدوین گشته، بارهادرآتش سوختهو چندین بارنیزتجدید چاپ شده است و هم اکنون نیز نسخه ی کامل آن در بعضی کتابخانه ها موجود است. مسألة مورد بررسی با عنوان «عوامل تمسّک یهود به تلمود» با معرفی تلمود، نحوه ی پیدایش، انواع و ساختار، آموزه ها و پشتوانه ی حجیت یهود، که با روش کتابخانه ای تدوین و با هدف معرفی هر چه بیشتر تلمود و انگیزه تدوین آن را بررسی کرده و نتیجه گرفته است که عوامل چنگ زدن یهود به تلمود: حفظ حیات و بقا ی یهود در طول تاریخ و در میان جوامع مختلف بوده است.

عبارت «وطن ملی یهود» قسمت مهمی از اعلامیه بالفور است که تا آن زمان در جوامع بین المللی ناشناخته بود و معنا و مفهوم مشخصی را به روشنی بیان نمی کرد و همواره این بند با تفاسیر متفاوت و مبهمی ذکرشده است. پس از صدور اعلامیه یادشده، اصطلاح «وطن ملی یهود» به بخش مهمی از اهداف و کانونی برای به مقصود رسیدن صهیونیست ها بدل گشت. مساله پژوهش بررسی و واکاوی دولت ملی یهود در اعلامیه بالفور و اشکالات حقوقی آن است. یافته پژوهش حاکی از آن است که عبارت وطن ملی یهود که بیش از پیش ارزش و اعتبار اعلامیه را تحت شعاع خود قرار داد و کاستی و نقص حقوقی آن را روشن می سازد. اهمیت و ضرورت تحقیق در خصوص بعد حقوقی اعلامیه بالفور و تشکیل وطن ملی در اعلامیه یادشده از جمله مباحثی در تاریخ فلسطین است که نمی توان به آسانی از کنار آن ها گذشت و می بایست مورد بررسی دقیق قرار گیرند. نگارنده در تلاش است با روش کتابخانه ای و بررسی اسناد و به شیوه توصیفی تحلیلی ابعاد حقوقی اعلامیه بالفور و بالاخص مفهوم وطن ملی یهود را بدون نگرش سیاسی و جانبداری مورد بررسی قرار دهد.

در طول تاریخ قوم یهود همواره نسبت به دیگر اقوام و ادیان مدعی برگزیدگی بوده است. به همین دلیل، دیانت و قومیت در این دین بر هم انطابق دارد و یهودیت باید همواره در انحصار قوم باقی بماند. نبوت در انحصار یهود است وانبیای غیر اسرائیلی فاقد سلامت هستند. روز جزا روز انتقام از دشمنان یهود است و بنی اسرائیل به میثاق با یهوه مخصوص شده اند تا به ارض موعود برسند. حاصل آن که در تعلیم و تربیت یهود، هدف بر ایجاد هویت قومی متمرکز است و تربیت سیاسی و اجتماعی بر حفظ خود و کسب قدرت پنهان برای تحقق آرمان برگزیدگی استوار است، و مهم تر از همه، چهره مخدوش شخصیت های الگویی در تعلیم و تربیت یهود است که تلاشی نیز برای توجیه و اصلاح آن توسط علما انجام نمی شود.